"Özel ve kamu kuruluşlarının, müşteri, işçi, ortak gibi özel gruplar; resmi çevreler veya geniş anlamında halkla sağlam bağlar kurup geliştirerek kendisini çevresine yerleştirme, topluma tanıtma ve çalışmalarına halk oyundan gelen yankıları değerlendirerek tutumuna yön verme konusunda giriştiği planlı çabalar" (1) olarak tanımlanabilen Halkla İlişkiler, turizm işletmelerinde hedef kitlenin davranışlarını değerlendiren, kamuoyunun desteğini alarak kuruluşun politikalarını belirleyen ve halkın desteğini almak için faaliyet programlarını biçimlendiren bir yönetim işlevidir. "Örgüt ile ilgili çevreleri arasında karşılıklı iletişimi, anlamayı, kabulü ve işbirliğini sağlayıp sürdürmeye yardımcı bir yönetim fonksiyonu" (2) olarak da tanımlanan Halkla İlişkiler, turizm sektöründe faaliyetlerini iki temel alanda yürütür. Bunlar işletme içi ve işletme dışı halkla ilişkiler alanlarıdır. Halkla ilişkiler, bu iki alanda şu kitleleri hedef alır:

İşletme içi hedef kitleler:

İşletme personeli ve aileleri; Halkla ilişkiler faaliyetleri bir yönü ile işletme içi pazarlamanın bir aracı alarak da kullanılır. İşletmede çalışan personel özellikle turizm gibi ağır!ıkla hizmet üreten işletmelerde ürünün bir parçası olarak kabul edilir ve personelin motivasyonu ve üretime katılımının teşvik edilmesi açısından personele yönelik halkla ilişkiler faaliyetleri oldukça önemlidir. Bir işletme, üst düzey yöneticilerden alt kademe çalışanlar ve onların ailelerine kadar kendi personeli ile ne kadar olumlu ilişkiler kurabilirse o kadar başarılı olabilir.

Personelin şirketin uğraşılarından, politikalarından haberdar olması, gelişmeleri takip etmesi son derece önemlidir. Aslında, işletme içi çalışanların bir takım soru ve sorunlarıyla ilgilenen personel yönetimi birimi vardır. Ancak bu birimin yetersiz kaldığı noktalarda, halkla ilişkilerin katkıları, personelin moral gücünü artırıcı rol oynar. Örneğin personel bültenleri, doğum, nikâh kutlamaları, kuruluşun spor ve kültürel faaliyetlerine katılma ve destekleme olanakları gibi.

Çalışanlar üzerinde bu şekilde olumlu etkilerin yapılması, bir yandan iş verimini artırırken, öte yandan, kuruluşun dışarıda daha iyi temsil edilmesini sağlamaktadır.

Sendikalar; İşletmede çalışanların bağlı oldukları sendikalar da halkla ilişkiler açısından oldukça önemlidir: Bu sendikalarla işletmenin olumlu ilişkiler kurması gereklidir. Çünkü herhangi bir anlaşmazlık sonunda işletmede grew olması, işletme ve hatta ülke için ağır sonuçlar doğuracaktır. Türk Havayolları personelinin,geçmişte turizm sezonunda greve gitmesi, ülke turizmini önemli ölçüde etkilemiştir.

Hisse sahipleri ve ortaklar; Hissedarlar işletmeye yatırdıkları sermayenin ne şekilde iyi kullanıldığı ve nasıl kazanç elde ettikleri ile ilgilenirler. Bu nedenle şirket pay sahiplerine ve ortaklarına sürekli olarak işletmenin faaliyetleri konusunda bilgi. verilmelidir.

İşletme dışı hedef kitleler:

Mevcut ve potansiyel müşteriler; Halkla ilişkiler faaliyetlerinin en önemli hedeflerinden birisi de mevcut ve potansiyel müşteriler ya da tüketicilerdir.

Üreticiler; Turizm işletmeleri sektörde.yer alan üretici firmalara kendilerinin güvenilir işletmeler olduğu ve birlikte rahatça çalışılabileceği konusunda iyi bir imaj yaratmak için halkla ilişkileri araç olarak kullanabilir. Yıllık önemli faaliyetlerin raporları ve işletmenin geliştirdiği yeniliklerle ilgili bilgiler üretici fırmalara ulaştırılarak, üreticiler nezdinde işletmenin güvenilirliği artırılabilir. Örneğin, seyahat acentaları otellere ve restoranlara yönelik olarak bu tür halkla ilişkiler faaliyetlerini yürütebilir.

Aracılar ve tedarikçiler; Turizm işletmelerinin sektörde birlikte faaliyet gösterdikleri özellikle tur operatörleri ve seyahat acentaları halkla ilişkiler faaliyetlerinde hitap edilecek kesimler arasında ön sırada yer alır. Ayrıca, yürütülecek faaliyetlerde bu aracılarla birlikte ortak programlar da düzenlenebilir.

Rakipler; Rakipler her ne kadar işletmenin geride bırakmak ve önlerine geçmek istediği işletmelerse de, aynı sektörde yer alan işletmelerin birbiri i1e ilişkileri de çok önemlidir. Çünkü, örneğin büyük bir kongre veya toplantı organizasyonu söz konusu olduğunda ya da işletme overbooking (aşırı rezervasyon) sorunu ile karşılaştığında sektördeki diğer rakiplerinden yardım istemek zorunda kalabilir. Aynca bölgesel olarak faaliyet gösteren işletmeler ortak pazarlama çalışmaları ile müşteri sayılarını artırabilirler. Bu nedenle halkla ilişkilerin önemli bir hedefi de rakipler olmalıdır.

Sektör ürgütleri; Turizm ve otelcilik sektöründe yer alan çeşitli mesleki kuruluşlar TÜRSAB ve Otelciler Birliği gibi kendi üyelerine birçok önemli hizmetlerde bulunurlar.Örneğin sektörle ilgili kanunların düzenlenmesinde öneriler götürmek, lobicilik faaliyetleri, dönemsel toplantılar, personelin eğitim faaliyetleri, yurtdışında temsil v.d., gibi. Bu nedenle işletme en azından bu birlik ya da derneklere üye olmalı ve ilişkilerini geliştirmelidir.

Bölge halkı; İşletmenin faaliyette bulunduğu bölgede yerleşik halk tarafından "iyi bir komşu" olarak algılanması bazen çok önemlidir. Bu nedenle bölgesel faaliyetlerin desteklenmesi, bölgedeki kuruluşlara yapılan bağışlar gibi etkinlikler işletmenin bölgedeki imajını güçlendirir. Turizm sektöründe faaliyet gösteren birçok işletme, özellikle restoranlar ve seyahat acentaları gelirlerinin önemli bir bölümünü işletmelerinin yer aldığı yörede yaşayan halktan elde ederler. Bu nedenie işletmeler bölge halkı ile ilişkilerini geliştirmeli, bölgesel klüplere, ticaret odalarına üye olmalı ve bölgesel faaliyetlere katılmalıdır.

Kamu kuruluşları; Kamu kuruluşlarının aldıkları ya da alacakları kararlar çoğunlukla turizm işletmelerini etkiler.ya da yakından ilgilendirir. Bu nedenle devletin çeşitli organları (bölgesel, ulusal ya da uluslararası) ile olan ilişkilerin geliştirilmesi gerekir: Bu ilişkiler parlamento üyelerine yönelik lobicilik faaliyetleri, kamusal faaliyetlerin desteklenmesi (sponsorluk) faaliyetleri gibi yöntemlerle geliştirilebilir. Devletin çeşitli organları ve yerel yönetimler turizm işletmelerinin faaliyetlerini önemli ölçüde etkiler. Bu kuruluşlarla iyi ilişkiler kurmak ve geliştirmek, halkla ilişkiler faaliyetlerinin önemli bir parçasını oluşturur.

Medya; Gazete, dergi, televizyon ve radyo gibi medya araçları tanıtım çalışmalarına birinci planda yer alan hedefleridir.Halkla ilişkiler aracılığıyla geniş bir kamu kesimine ulaşmanın en uygun şekli yazılı, sözlü veya görüntülü basından yararlanmak yoludur. Bu nedenledir ki büyük turizm kuruluşları veya şirketlerin halkla ilişkiler servisinde daima bir basın sorumlusu bulunur

Finansal kuruluşlar; Turizm işletmelerini finansal açıdan destekleyen ya da ileride destekleyebilecek olan kuruluşlar da halkla ilişkiler faaliyetlerinde üzerinde önemle durulması zorunlu olan bir kesimdir. Bankalar, finansman kuruluşları ve benzeri kuruluşlar işletmeler için kısa ve uzun vadeli sermaye kaynaklarıdır. Bu nedenle, bu kuruluşlarla yürütülecek iyi ilişkiler, işletmeye duyulan güvenin artması ile gelecek açısından işletmeye önemli avantajlar sağlar.

Eğitim kurumları; Gelecekteki işletme yöneticilerini ve turizm personelini hazırlayan orta eğitim ve üniversite düzeyinde turizm eğitimi veren okullara yönelik olarak tanıtım faaliyetleri yürütmek, ortak faaliyetler hazırlamak ve destek vermek, önemli bir halkla ilişkiler faaliyetidir ve işletmenin gelecekte istihdam edeceği personelin daha iyi yetişmesi bakımından oldukça yararlıdır.

Kaynakça:

1- Türkiye Halkla İlişkiler Derneği Tüzüğü
2- Duyal, Evrim,"Halkla İlişkiler Kapsamında Örgütlerde İletişim"