02.04.2001

Son on yıl süresince Türkiye Turizminin gelişimine damgasını vuran bir fiyat düşme süreci yaşandı. Günümüzün ekonomik konjektörü içerisinde turizm sektörünün tekrar ivme kazanması gündeme gelmektedir. Makro düzeyde randıman düşüklüğüne yol açan bu olguyu gündeme getirerek işlemek ve rayına oturtmaya çaba sarf etmenin zamanıdır. Kanımızca "fiyat kıskacı" faktörü sektörün önemli güncel konuları arasında yer alması gereken bir konumdadır.

Fiyat düşme sürecinde, çeşitli dönem ve nedenlerle içine girilen girdaba kapılınarak düşüş durdurulamamıştır. Bugün ise konuya yorum getirilemediği gibi, gündeme getirilerek çare de aranmamaktadır. Ülke genelinde bu durumun açtığı sonuç, uluslararası pazarda Türkiye'ye "ucuz ülke" damgasının vurulmasıdır. Turist sayısının giderek artmasına rağmen, buna paralel gelir rakamlarında beklenen sonuçlara ulaşılamamasıdır. Turizm sektörünün makro ve mikro düzeylerde karlılığı düşmüştür. Bu yaranın sarılması öncelikle gerekmektedir.

NASIL DÜŞTÜK VE SONUÇLARI NE DÜZEYDE ?

Özellikle otel işletmelerinin münferiden başlattığı düşüş hareketinin temelinde dar görüşlülük, ufak hesapçılık ve kısa vadeli panik psikolojisi, hesapsızlık gibi etkenler bulunmaktadır. Alt sektörler yelpazesi içindeki çıkarlar karmaşası içinde bu durum bir kartopu gibi büyüyerek bugünlere gelindi. Rekabet ve piyasa krizleri ortamları da bu süreci körükledi, tur operatörü baskıları ortamı alevlendirdi. Maliyet hesaplarına hakim olamayan işletmelerin piyasayı dolduruşa getirmeleri durumlarına kimse el koyarak etkili bir uyarı ve yönlendirme yapamamıştır. Süreç sonunda, bugüne gelindiğinde içinde bulunulan durum ve konum karşısında tüm sektör kuruluşları şaşkın ve çaresizdir. İşletme ölçeğinde tüm kuruluşların karlılıkları en alt düzeylerde olup eski kazançlar bir efsane gibi anılır haldedir. Kredi batağına batmış olan işletmeler tam bir çıkmazdadır ve mülkiyet kayıpları süreçleri yaygınlaşmaktadır. Fiyatların dibe vurmasına paralel olarak gelen turist kalitesinin de düşmesinin sonucu olarak tüm ülke bir ucuz pazar imajına sahip olmaktadır. Tüm bu olumsuzluklar içerisinde de belki en önemli unsur olan "hizmet kalitesi" konusu içler acısı haldedir. Bugünü kurtarabilme kaygısı içerisinde olan sektördeki tüm işletmeler, genelde tasarruf politikası adına işgücü ve tüketim malzemesi konularında hizmet kalitesini ciddi olarak zedeleyici uygulamaları alışkanlık haline getirmiş durumdadırlar. Oysa, artık bilinmelidir ki turizmin geleceği, doğrudan hizmet kalitesinin niteliğine paralel olarak gelişecektir. Fiyat-kalite dengesini kuramayan hiçbir ticaretin yeni ekonomide yaşama şansı bulunmamaktadır.

NE KADAR DÜŞTÜK VE NE DURUMDAYIZ ?

Bilindiği üzere, ağırlıklı olarak kitle turizmi odaklı çalışan Türkiye Turizminin büyük oranda turist girdisi tur operatörlerinin katalog satışları üzerinden gerçekleşmektedir. Pazar fiyatları seviyelerini tespit etmek üzere yapılan basit bir örnekleme çalışmasının sonuçları aşağıda özetlenmiş olup, rakip ülkeler karşısındaki durumumuzun fotoğrafını vermektedir. Alman tur operatörü Neckermann Reisen'ın 2001 yaz kataloğu üzerinde yapılan bir araştırma ile tespit edilen, kataloğa giren 9 ülkenin 564 otelinin fiyat düzeyleri endeksleri tablosunda, pazar fiyatlarının seviyeleri ve Türkiye'nin yeri açıkça sergilenmektedir.

                YÜKSEK SEZON       DÜŞÜK SEZON
ÜLKELER         ORT. ENDEKS        ORT. ENDEKS
FAS                  95               112
İTALYA              142               186
KIBRIS              105               138
MALTA               103               128
MISIR                88               115
ROMANYA              65                71
TUNUS               115               102
TÜRKİYE              72                29
YUGOSLAVYA          100                85
TOPLAM              100               100

Özetle ve çarpıcı bir anlatımla Türkiye 9 ülke içinde oluşan otel fiyatı ortalamalarına göre yüksek sezonda (Ağustos ) %30 ve düşük sezonda (Ekim-Nisan) %70 nispetinde Pazar fiyatlarının altında kalmış durumdadır. (Söz konusu araştırmanın tüm detayları makale yazarından tedarik edilebilir.)

TEDBİR VE TEDAVİ SÜRECİ

Sorunu teşhis etmek zamanlama olarak artık epey gecikmiş durumda ve tüm sektör bu durumun etkisinde olarak kan ağlamakta. Hastalığımızın farkındayız, ama ciddiyetinin ve ölçüsünün tam farkında olduğumuz söylenemez, zira sorun yeterince gündemde değil ve çözüm modelleri üretilmemekte. Yani doktora gitmeyen hasta durumundayız ve ne düşüneceğimizi, ne yapacağımızı bilmez haldeyiz. İçinde olduğumuz durumu ifade etmek için başka bir yaklaşım yapmakta ve bu argümanın altını çizmekte yarar görüyoruz:

"İçinde bulunduğumuz düşük fiyat kıskacından kurtulana kadar, Türkiye'ye gelen turist sayısında büyük artışlar olmamasında uzun vadede büyük faydalar var. Zira ilave gelecek turistler için gelir randımanının daha da düşeceği gerçeğinin yanısıra, müşteri memnuniyeti oranı da giderek düşecektir. Girilen bu süreç içinde turizm sektörünün gelecekteki başarısı ve randımanı ipotek altına alınmaktadır."

Açık deyişle kıskaçtan kurtulana kadar turist sayısının artmamasında yarar var. Çünkü, ilave hacimler hem Türkiye'ye fazla bir şey kazandırmayacak, hem de tatilinden mutsuz ayrılan turist oranı artacak. Geçen yıl 10 milyon turist içinden beş yüz binini memnun edemediysek bu yıl gelecek on üç milyondan iki milyonunu küstürmemiz işten değildir.

Piyasa haberleri, içinde bulunduğumuz çıkmazı doğrulamakta ve yeni senaryolar yazılmaktadır. Son bunalım ve devalüasyon arkasından turizmin rantı biraz artabilecek mi? sorularına cevap arayan ve biraz olsun rahatlama hevesine düşmüş olan otel işletmelerimiz, bu durumu vesile eden tur operatörlerince "%40 avantaj sağladın, fiyat artırmayı sakın düşünme!" şeklinde baskı altına alınmaya başlamıştır. Bu nedenle de çivisi çıkmış tekerimizi onararak, ne yapacağını şaşırarak "gelecek yıl için bazısı fiyat artırma, bazıları da düşürme" niyetinde olan otel işletmecilerimize "içinde bulunduğumuz fiyat kıskacı unsurunun neden ve sonuçları" iyi anlatılmalıdır. "Serbest piyasa ekonomisinde her koyun kendi bacağından asılır" zihniyetini bırakarak "uluslararası pazardaki fiyatlarda Türkiye'nin oturması gereken seviyenin bilimsel esaslarda tespit edildiği, sağlıklı ve yönlendirici somut tavsiyelerde bulunma"nın artık zamanıdır.

Gönül isterdi ki bir otorite çıksın ve bu ihtiyaçları karşılasın. Fakat Devlet Planlama Teşkilatı'nın dahi ülke turizminin rolünü ve önemini giderek daha fazla ihmal ettiği ülkemizde böylesi bir babayiğit ortada gözükmemektedir. Yani tam teşekküllü hastanemiz ve doktorumuz yok gitmeye, onun içindir ki güncel çıkar yol "sivil toplum örgütlerinin elele vererek yaptıracağı mahalle sağlık ocaklarında tedavi olmak"ta yatıyor. Tedavi süreci için akılcı olduğuna inandığımız tavsiyemiz, üniversitelerimizin desteğinde uzmanlık ve piyasa araştırmalarına dayanarak önde gelen turizm sektörü sivil toplum örgütlerinin piyasaya yorum ve tavsiye reçeteleri desteği verebilmeye başlamalarıdır.

NELER YAPMALI ?

Türkiye Turizminin içinde bulunduğu fiyat kıskacından kurtulabilmek için somut yöntem önerileri:


· Dünya turizm pazarındaki gelişmeleri ve değişimleri sürekli olarak takip ederek yorumlayalım,
· Rakiplerin durumlarını özellikle yakından izleyelim ve piyasayı bilgilendirerek kamuoyu oluşturalım,
· Sektördeki temel eksiklikler, hastalıklar ve kötü alışkanlıkları giderecek şekilde eylem birliği yapalım,
· Sektörler ve kuruluşlar arasında uygulamalı işbirliği platformları oluşturarak yaşatalım,
· Sorunların üzerine dayanışma ve işbirliği anlayışı ile giderek, planlı programlı çözümler üretelim,

· Yukarıda özetlenen hareket prensipleri çerçevesinde yaygın işbirliği imkanları oluşturarak;

1) Piyasadaki durumumuzu anlayalım, yeterli bilgi ile teçhiz olarak sektörce idrak edelim,
2) Çıkış yolları ve stratejileri oluşturarak kuruluşlara tavsiyelerde bulunalım, dengeleri kuralım,
3) Uyumsuz davranışların neden ve sonuçlarını takip ederek düzeltme çabasına gidelim,
4) Kısa vadeli ufak hesaplarla değil, uzun vadeli gerçek ortak çıkarlara göre hareketi öğrenelim,
5) Sivil Toplum Örgütleri altında sorumluluk bilinci ile verimli ve etkili çalışmalara girelim,
6) İşbirliği ve paylaşma içinde yeni organizasyon başarılarının örneklerini yaratalım.

Önümüzdeki üç ay süresi içinde 2002 yılının fiyatları saptanarak kontenjan sözleşmelerine girileceğinden kaybedecek zaman olmayıp, sağduyulu sektör mensup ve kuruluşlarının acilen işbirliğine girmeleri gerekmektedir. Tanıtma ve imaj oluşturma eylemlerinin yaldızlı reklamlarla çerçevelenmesi yeterli olmayıp, içinin hizmet eserleriyle doldurulması gerekmekte olduğunun bilincine varmalıyız. Son günlerdeki ekonomik kriz gelişmelerinde "turizm kurtarıcı sektör olacak" yorumlarına rastlıyoruz. Bilinmesi gerekir ki, turizmi patlatma çabaları içerisinde can simidimizi de istemeden patlatmış durumdayız. Can simidimizin tamir edilmeksizin kullanılması halinde, fazla yük taşıyamayacağı görülecek ve yaşanacaktır.

Sayfayı

Yazdır

Kaydet

kapat

www.turizmforumu.net
info@turizmforumu.net