GİZEMLİ MEZARLAR VE TARİHİ YAPI İLGİ BEKLİYOR
ÖMER FETHİ GÜRER
borbir@mynet.com
15.08.2006
Niğde’ye 40 kilometre ötedeki Karaltı’da Kaya
mezarlardaki yağma sürerken bölgede bulunan iki antik mezar alanı da
sonlarına gelmiş görünüyor.
Kaya mezarlara bir kilometre ötede şifan(yulaf) ekili tarlalardan önce araç
ile sonra yürüyerek lahitlerin olduğu mezarlığa gidiyoruz. Mezarlığın bir
bölümüne büyük bir anten direği dikilip bir bölümü yok edilmiş, 20’den
fazla lahit var. Kiminin üzerinde şekiller bulunuyor. Bir taş ise Osmanlıca
yazılı bir mermer taş. Bu taşın bulunduğu yerden alındığı ancak sonra
kendiliğinden geri geldiği anlatılıyor.
"Orada yatan önemli bir zat," deniyor. Anadolu’da bu tür benzer anlatılar
çoktur. En azından bu sayede mezar taşı parçalanmaktan kurtulmuş oluyor.
Karatlı Tatarlar Mezarlığı olarak tanımlanan alan 24.01.1991 tarihinde 947
Sayılı karar ile Tarihi SİT alanı olarak belirlenmiş olan bölgede o günden
günümüze tahribat devam ediyor.
SİT alanın korunması ve önem bulması içinde yapılan görünürde bir gelişme
de yok.
Çevrede oyulmuş yerler var. Taşların çoğu yerinden oynatılmış. Define
avcıları mezarları dahi parçalamış. Çocuk mezarları da o arada dikkati
çekiyor. Mezarlığa yeni cenazeler de konuyormuş. Kapısı yok. Duvardan da
girişe müsait bu alanda da yağma var.
Gördüklerimiz bizi şaşırtıyor. Niğde'nin bilinmeyen bir yüzünü daha ilgiyle
geziyoruz . Bölgedeki vadide, Amasya’daki kaya mezarları gibi 20’den fazla
kaya mezar yer alıyor.
Karatlı’dan Bülent Yılmaz’a ‘kuş figürleri olan’ mezarlığı soruyoruz.
‘O yer ovada’ diyor bu kere kasabanın içine geri dönüyoruz. 5.000 nufuslu
Belediye olan kasabada bu kere ovada yol alıyoruz. Otomobil ile
gidilemediği için, yola kamyonetle devam ediyoruz. Patates ekili
tarlalarda sulama var. Yollar bozuk. Zor bir yolculukla Kırkgöz
Mağaralarına eriyoruz. İnanılır gibi değil onca yeraltı yerleşkesi var.
Kiminde girişler uçurulmuş. Bir yerleşimde ise yeraltı şehri karşımıza
çıkıyor. Oldukça uzun bir yeraltı şehri. İçine giriliyormuş. Bu bölgede bu
yer olsun kurtarılsın diliyoruz. Bir yerleşim yerinden diğerine onlarca
resim çekiyoruz..Ayrıca İpek Yolu olduğu söylenen kayalarda kağnı izleri
ile oluşmuş yol net olarak görülüyor. Güneş kızgın ama yola devam diyoruz
ve sonuçta ikinci lahit mezarlığa eriyoruz. İnanılır gibi değil, bu yerde
belediye sondaj vurmuş ve ağaçlandırma çalışmaları yapıyor. Oysa kimi lahit
taşları toprağa gömülü duruyor. İçlerinden birisi kuş kabartmalarıyla
dikkat çekiyor. Çevredeki her lahit birbirinden farklı ama hepsinin altı
oyulmuş, yer değiştirmiş.
Köylüler, defineciler geldi sanarak hemen tarlalardan yanımıza geliyor.
Resim çektiğimizi görünce rahatlıyorlar. Öylesine talan edilmiş ki çoğu
lahit yerinden oynatılmış. O arada köylüler, patates tarlalarından toprağı
sürerken halen kemik çıktığını anlatıyor. İki lahit mezar taşlarının olduğu
alanda etrafı çevrilmiş ama kapısı korunması yok.
Bölgede mutlaka çok kapsamlı bir kazı ile araştırma yapılırsa inanılmaz
bulgulara erileceği görünenlerden anlaşılıyor.
Kaçak kazı yapanlardan bir şey kalırsa. Niğde Müzesi'ne en azından üzerinde
şekiller olan mezar taşları taşınamaz mı?
Bölgede Dikilitaş ile Karatlı’da yer alan bunca kaya mezar ve o döneme ait
bilgilere Niğde ile ilgili yazılmış kaynaklarda ermek olası değil. O nedenle ciddi bir araştırma yapılması gerekiyor. Lahitlerde semboller incelenerek geçmişle ilgili detaya erilebilir.
Hitit dönemi sembollerini andıran bu eserler incelenebilir.Sonradan konduğu anlaşılan Osmanlıca mezar taşı dahi okunması bile bir özelliğin açığa çıkması bakımından önemlidir.
Karatlı’da tarihi dün kadar Cumhuriyet'in ilk yıllarında yapılan evler dahi
dikkate değer. Mutlaka inceleme ve araştırma bekleyen bölgeden ‘ neler yok
olup gidiyor’ düşüncesi ve üzüntüsüyle ayrıldım.
Ankara Niğde Başkent Vakfı Başkanı Dr Yunus Nadi Özdamar ile bölgeyi
birlikte gezdik. Gördüklerimiz Niğde adına ne kadar çok yapılacak şey
olduğunun da göstergesi idi.
Gürer'in önceki yazıları:
OVACIK’TA OSMANLININ İZLERİ VAR
İFTİYAN - YEDİ ODALAR
NİĞDE'DE SON EVLERİ OLSUN KURTARALIM
TYANA VE KÖŞKHÖYÜK
NİĞDE HASKÖY'DE TARİHİ KALINTILARIN ONARILMASI İSTENİYOR
ÇUKURKUYU’DA YÜZLERCE YILLIK TARİHİ KENT İNCELEME BEKLİYOR
NİĞDE YEŞİLBURÇ
ASMAZ'DA ROMA KİLİSESİ VE TARİHİ DOKU İLGİ BEKLİYOR
ALTUNHİSAR'DA KORUNMASI İSTENEN ESERLER DE HARAP OLUYOR
NİĞDE NARLIGÖL İLE TURİZMDE ÇIKIŞ ARIYOR
| 
