Niğde Misli -Konaklı'da tarihi doku
ÖMER FETHİ GÜRER
borbir@mynet.com
17.08.2006
Eski adı Misti- Misthi- Mustbilia olan, Misli olarak da bilinen ve
günümüzde Konaklı olarak tanınan yerleşim bölgemizde tarihi dokuyu yerinde
görmek üzere yola çıktık.
Adana -Kayseri yolu üzerinde bir tabelası dahi olmayan tarihi dokuya doğru
yol alıyoruz. Misli-Konaklı’nın ana yola kadar olan bağlantısında yol
genişletme çalışmaları var.
Konaklı'ya ulaştığımızda ise kasaba yolları bozuk, kilisenin bulunduğu
bölgeye gidiyoruz. Otomobille ulaşım hayli sorunlu çünkü yol çok bozuk.
Toprak yoldan ilerlerken çevrede kiler ve yeraltı sığınakları beliriyor.
Birkaç kemerli eski yapı da var. O arada kilisenin yakınlarında yeraltı
yapıları çoğalıyor. Kilise çevre duvarlarından bir bölümü yıkılmış. Bu
kilise geçen yıllarda temizlenmiş ve bakıma alınmıştı. Ne yazık ki üç giriş
kapısından ikisi tuğla ile örülü bir kapı da parçalanmış. Kilisede giriş
kapıları üzerinde ve içerisinde çok sayıda fresk seçilir görülüyor. Kilise
içinin zeminini define avcıları delik deşik etmiş. Duvarlardaki fresklere
ise GS, FB, BJK ve aşklarını anlatan püskürtme boylarla yazılar yazılmış.
Bu bölgede hiç mi sorumluluk duyan bir yetkili yok ki kapısı kırılan bu
kilise için yeni bir kapı ya da önlem almayı düşünmemiş.
Niğde bölgesinde Hasaköy Kilisesi'nden sonra ayakta kalan büyük
kiliselerden birisinin bu kilise olduğunu H. Rott şöyle anlatmış:
"Antik Musthilia, yani Misli bir mağara yerleşim bölgesi olup yeraltı
kilise ve şapelleri mevcuttur; sefil, berbat durumda bir Rum köyü omasına
ve tüm bu fakirliğine rağmen Aziz Blasius adına 19. yüzyılda, Kapadokyanın
belki de en güzel ve görkemli kiliselerinden biri yapılabilmiştir.’
1844 yılında yapılmış olan Kilisede her üç kapı üzerinde de kitabeler var.
Yrd. Doç.Dr Ebru Parman, Niğde Çevre Araştırmaları adıyla derlediği
notlarında Kilise yapısını şöyle anlatıyor:
"Üç nef’li bir bazilika planında, içten ve dıştan yuvarlak üç apsisli,
batıda beş bölümlü narteksi olan yapının örtü sistemi orta nefte beşik
tonoz, yan nef’lerde yarım kubbe, nartekste çapraz tonozdur. Bügün bile
sağlam durumda olan çatı sisteminin taş işçiliği ilginçtir. Dış cephede
kademeli silmeler, pilasterler, cepheyi yatay ve dikey boyutlara bölerek ve
her pilasterin üstü ayrı çift pahlı çatı ile örtülerek bir cephe
düzenlenmesi sağlanmıştır. Yapıyı dış cepheden çepçevre dolanan yatay silme,
batı kısmında, yani giriş cephesinde çatıya doğru kademelenerek giriş
kısmını daha hareketlendirmiştir.’
Kilise içinde çevreye bakıyoruz. Çok sayıda fresk var. İsa, At üzerinde
aziziler, Meryem ve diğer kutsal saydıkları sembolleri duvarlara
yapmışlar. Sütün başlarında süslemeler yapılmış. Çok sayıda seçilebilir
freskin bir kısmı bozulmuş. Tavanda da freskler var. İkinci kata
çıkıldığında kapının görkemi daha iyi açığa çıkıyor. Temizlenip turizme
kazandırılması kolay bir mekan. Konaklı’dan Mustafa Uysal, kiliseye her yıl
turistlerin geldiğini anlatıyor. Bölgenin tümden ele alınması halinde önemli
bir ziyaret merkezi doğabilir.
Adana- Kayseri yolu üzerinde birkaç kilometre ötedeki bu yeri tanımlayan
bir tabela, yolunun yapılması, bozulan freskleriyle bakımının sağlanması
halinde Konaklı için önemli bir getiri kapısı olacak bu eserin mutlaka
bakımının, temizliğinin, tanıtımının yapılması gerekiyor.
Ayrıca, koruma açısından da o bölgede yetkili amir kimse onun
sorumluluğuna bu mekanları vermek de doğru olandır.
Fehmi Dinçer, Nevşehir Salnamesi'nden bölgeyle ilgili olarak 1913 yılında
yazılanları Türkçeleştirmiş ve Misti ile ilgili olarak şunları yazmış:
"Misti karyesi Niğde’nin şimalinde altı saatlik mesfasede olup takriben
3000 Rum Ortdoksos ahalisisini havi ve ruhanice Konya Metropoliti'ne,
mülkiyetce ise Niğde Sancağına tabidir. Ahalisi mahalince ziraat ile ve
taşraya giderler ekseriya yorgancılık ile meşgul olurlar. Koinotisimis
(cemaatımız) her ne kadar hayli mükemmel bir Astiki Sholi ( okul ) idare
etmeye muktedir ise de ancak zükur ve ünastan ( erkek ve kız öğrenciler )
muhtelit bir mektep (arrenopartenagogeion ) idare ediyor. Karyemizin sekiz
yüzü (800) mütecaviz çocuklarının taalim ve terbiyesi hususunda on kadar
muallime ihtiyacı olduğu halde yalnız (25-40) aile kadar kendi evlatlarının
terbiyesini aciz bir muallime ihale etmişlerdir.
Tarih nokta-i nazarından karyemiz büyük ehemmiyeti haizdir çünkü ahalisi
hala eski adet ve ahvali muhafaza ve tekellüm etdikleri lisanda gayet eski
kelimeler istimal ederler. Müverrihi meşhur P.Karolidis Efendiye göre
ahalisi Mikra Asya sahillerinde teşekkül eden Yunan müstemlekiyatından
buraya hizmet eden ücretli zouranın?)( Misthioi Georgoi ) ahfadıdır.
Karyemizin aşağı tarafında oldukça maharetle inşa edilmiş ve yerli
lisanında “ keleria“ tesmiye edilen yeraltı bodrumları vardır. Hariçten
vukuu bulan hücumlar esnasında ahali bu keleryalara iltica ve müdafa
ederler idi. Bunların içinde ekklisiya ,fırın, kuyu bulunup medhallerinde
büyük ve müdevver değirmen taşı vardır. İklimimiz kurudur. Getmiş (geçmiş)
sene evvel eski bir mabed harabesi üzerine Konya Metropoliti merhum
Sofronios zamanında Agios Vlasios namına mevkuf Byzantin usulü mimariyesi
( Byzantinos rythmos ) üzerine on kubbeli bir ekklisiya inşa edilmiştir.
Bu ekklisiyanın sağ tarafında Agios Haralambos ve sol cihetinde Agios
Vasileios namlarında parekklisiyonlar vardır. Koinotisimizin beş papazı var
ise de bunlar ancak Ekklisiyastikagi, onu da yalnız ağızdan ( ezberden-ç.n.)
olmak üzere bilirler. Halihazırda Eforodimogerontia, Savvas Dimitrogious
( tamias) Georgios kyriakoğlu ( grammateus ) Ioakeim Konstantinoğlu
( melos) ve Vasileios Potosoğlu Efendilerden mütekkeptir.
En Misthi 7-20 Agustos 1913"
Gürer'in önceki yazıları:
Gizemli mezarlar ve tarihi yapı ilgi bekliyor
OVACIK’TA OSMANLININ İZLERİ VAR
İFTİYAN - YEDİ ODALAR
NİĞDE'DE SON EVLERİ OLSUN KURTARALIM
TYANA VE KÖŞKHÖYÜK
NİĞDE HASKÖY'DE TARİHİ KALINTILARIN ONARILMASI İSTENİYOR
ÇUKURKUYU’DA YÜZLERCE YILLIK TARİHİ KENT İNCELEME BEKLİYOR
NİĞDE YEŞİLBURÇ
ASMAZ'DA ROMA KİLİSESİ VE TARİHİ DOKU İLGİ BEKLİYOR
ALTUNHİSAR'DA KORUNMASI İSTENEN ESERLER DE HARAP OLUYOR
NİĞDE NARLIGÖL İLE TURİZMDE ÇIKIŞ ARIYOR
|
