Niğde Çiftlik'te Anadolu Tarihi Aydınlanıyor
ÖMER FETHİ GÜRER
borbir@mynet.com
19.09.2006
Niğde bölgesinde Kemerhisar-Tyana, Bahçeliköşk-Höyük, Aktaş Hellena
Kilisesi, Ulukışla Porsuk Kazısı, Göllüdağ Obsidiyen kazısı yanında
önemli bir kazı çalışması da Çiftlik ilçesinde devam eden
Tepecik-Çiftlik Höyüğü kazısıdır.
Höyük ile ilgili ilk tesbit I.A.Todd tarafından 13.09.1966 tarihinde
yapılmış ve 2000 yılında kazı çalışmalarına başlanabilmiştir. 300x 170 m
boyutlarında olduğu belirlenen ve oval biçimli bir höyük konisi ile 100
m uzunlukta bir terastan oluştuğu saptanan höyük 33.300 metrekarelik bir
alanı kapsamaktadır. 9.60–4.60 metrelerde değişine Ovaya göre yüksekliği
olan höyükte İstanbul Üniversitesi Araştırma Fonu'nca desteklenen proje
yürütülmektedir.
Tepecik-Çiftlik kazısı İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi,
Prehistorya (Tarih Öncesi) Anabilim Dalı Öğretim üyesi Doç. Dr Erhan
Bıçakçı ve ekibince yapılıyor.
Ömer Fethi Gürer olarak bölgeye gidip bilimsel kazı başkanı
Doç.Dr. Erhan BIÇAKÇI ile konuştum.İşte Bıçakcı’nın anlattıkları:
Çiftlik tepecik kazısı 2000 yılında başladı. Neolitik –Kalkolitik
dönem ile ilgili izler görülen bölgedeki tek höyüğün burası olduğu
biliniyor. İç Anadolu’da ise çok az yerde var. Kapadokya Obsidiyen
kaynaklarının bulunması ile ilgili çalışmalar devam ederken bölgede,
höyükte dünün izlerini araştırmaya başladık. Çiftlik Kasabası Holsen
(yaklaşık 12 bin yıl önce) göl alanıymış. Zamanla dolmuş, küçülerek ova
halini alıyor. Küçülme süresi yaklaşık 8 bin yıl. Önce yerleşmelerde
başlıyor. O günün koşullarına göre bölgede doğal çevre var. Neolitik
dönem Avcı-Toplayıcı dönemden ilk defa yerleşik üretim yapamaya başlanan
dönem. Tarım ve hayvancılık ile yerleşime geçiliyor. Bereketli Hilal
olarak da tanımlanan bölge genel olarak, bilinmeyen tarih için önemli
verilerin olduğu alandı. İlk yerleşmeler bu dönemde görülüyor. Çağdaşı
Aksaray Aşılıhöyük'te M.Ö 7500 yerleşme sona eriyor. Sonrası bilinmiyor.
Konya’da M.Ö 7500 Çatalhöyük var. Göller bölgesinde Hacılar höyük
buluntuları var. Kapadokya’da Çiftlik Tepecik Höyük var. Kültürlerin
çıktığı Güneybatı Kapadokya’nın önemli bölgesi Volkanik Kapadokya olarak
da tanımlanıyor. Bu kültür tanınmıyor. Neolotik dönem özgün bir kültür.
Bu bölgeden Çatalhöyük'e gidip o bölgeyi kuruyorlar. Çatalhöyük kökeni
bu bölgeden asıl yaşam bölgesi bu alan, Çatalhöyük kenar bölge. Neolitik
Kültür Kalkolitik dönemde de devam ediyor. Benzeri Köşkhöyük'te var.
Bölgedeki Kültürün benzeri Seydişehir’de bulundu. O dönemde Konya Ovası
bataklık. O bölgeyi çevreleyen yerde yerleşim var. Çiftlik- Tepecikhöyük
bu nedenle de önemli. Çiftlik-Tepecik kazısı 20 yıl devam edebilir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Niğde Müzesi'nin denetiminde çalışmalar devam
ediyor. Niğde-Tepecikhöyükte, bulgularımıza göre o dönemde insanlar
mdeni kullanmayı bilmiyor. Kemik, Obsidiyen –öğütme taşı kullanıyorlar.
Çanak çömlek yapmayı ise biliyorlar. Mimari dönemine göre gelişmiş.
Höyükte 9 metreden fazla dolgu var. Neolitik dönemin tümünü bulacağımızı
umuyoruz. Geçmişte kültürler Paleotik Dönem Yontmataş Devri ve Neolitik
(Cilalıtaş) Çağ (İ.Ö.7250–5500)Devri.
Bu bölgede Neolitik dönem kültürü
önemli ölçüde aydınlanacak, bütün bölgede araştırma devam edecek.
Kayırlı- Bozköy- Gösterli-Göllüdağ bu çalışma kapsamında incelenecek.
Bakanlık temsilcisinin yanısıra Fransız, Çek, Hollandalı, Yunan
araştırma ve çalışma arkadaşlarımız var. Semra Balcı, Çiller Altınbilek
(Yontma Taş),Martin Godan(Fransız-Çanak Çömlek uzmanı),Rosalia
Christidov(Kemik alet izi uzmanı)Hylke Buitenhuis(hayvan kemik uzmanı),
Jaroslav Ridky(Öğütme taşı uzmanı) Banu Öksüz ile birlikte 25 kişilik
bir çalışma ekibimiz var.’
Yakın bölgede farklı alanlarda inceleme düşünüyormusunuz? Diye
Bıçakçı’ya sordum.O konuda da şu bilgileri verdi:
‘ Niğde Çiftlik-Kaletepe höyüğü çalışmaları önemli. Geçmişin izleri
bulgular ile dün bilinmeyenlerin aydınlanacağı bir çalışma. Niğde'de
çok zengin kültürlerin yaşadığı biliniyor. Otoyolun geçeceği bölgedeki
ciddi tarihi kalıntıların varlığı dikkate alınıp bu alanda öncelikle
bir çalışma yapılması doğru olandır. Bu bağlamda böyle bir çalışma
düşüncemiz var. Geç Hitit, Kimmerler, Frigler dönemi, Tabal Krallığı
dönemi, 8 yüzyıl yaşamış 8 prensliğin izleri yörede bulunuyor. Göllüdağ,
Tyana, Valısa(Yaylayolu) güzergâhında önemli bulguların olabilmesi
muhtemel. Otoyol projesine göre bölgenin bu bağlamda ciddi incelenmesinde
yarar var. ‘
Doç.Dr Erhan Bıçakcı’dan bu bilgileri alıp Çiftlik’te devam eden kazı
alanını gezdik. Çalışmalar devam ediyordu. Biz kazı alanında iken bir
kafatası bilahare iskelet açığa çıkıyordu. Yapılar birbirine bitişikti.
Bu bölgede de ölüleri evlerin içine gömdükleri çıkan iskeletlerden
anlaşılıyordu. Bir ocak ya da fırın alanı temizlenirken bu alanda yanmış
kalıntılar da belirdi. Evler genelde yığma taşlarla yapılmıştı. Höyük
genelinde süren çalışmalarla erilen bulgular Çiftlik bölgesi kadar
Anadolu için de önemli veriler içeriyordu. Bulunan en eski yerleşim
yerlerinden biri gün ışığına çıkıyordu. Niğde bölgesi için bu, çok
önemli çalışmada elde edilen veriler ve kalıntılar titizlikle korunuyor,
Numaralanıyor ve sergi olanağı olanlar Niğde Müzesi için düzenleniyordu.
Çiftlik ilçesine yürüyüş mefesindeki bu tepede, hemen karşısında bir yurt
inşaatı devam ediyordu. Kazı ekibi Bağlamadan gelip giderken bu bina
İstanbul Üniversitesi için tahsis edilemez mi diye düşünmeden edemedim.
Geçmişin aydınlanacağı bu bölgede çalışanları Çiftlik halkının da
sahiplenmesi yörenin geleceğinin açığa çıkması adına güzel bir girişim
olacaktı. Belediye başkanının kazı ekibi ile diyalogu iyi idi. 0 arada
kazı çalışmalarının başlangıcında Ayhan Şahenk katkı verir. Bu konuda
yine destek var mı diye sorduk ama babasının vefatından sonra
FERİT Şahenk'in bu tür çalışmalar için destek sağlamadığını öğrendim.
Yüksel İnşaat ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası ise kazı başlangıcında
katkı veren diğer kuruluşlar. Ayrıca kazı çalışması yapan ekibin
valilikten istekleri olmuştu. Biz kazı çalışmalarının sonunda gittik.
Özellikle su sorunu ve yer sorunu vardı. Umarız yetkililer konuya duyarlı
davranır.
Gürer'in Turizm Forumu'nda daha önce yayımlanan yazıları :
|
