---

Kapadokya Yaşam ve Gezi Rehberi 2008

---

Ömer Fethi GÜRER
Yazara ileti

08.03.2008

Niğde Valiliği'nce il çapında ele alınarak Niğde'nin turizm değerlerini anlatan bir el kitabı çıkmıştı. Kimi yerlerin eksikliğine karşın, güzel bir çalışma idi.

Bu kere Ayça Olcaytu İşçen ile Yavuz İşçen, Kapadokya Yaşam ve Gezi Rehberi-2008'i yayınladı. Niğde, Nevşehir, Aksaray ve Kayseri'nin tarihsel dününü ve bugüne eren eserlerini anlatan çalışmada Kapadokya otelleri, mutfak kültürü, şarapçılık, halıcılık merkezleri, turizm acentaları, gösteri ve kültür merkezleri ayrı ayrı yer alıyor. Türkçe ve İngilizce basılan eser -Özgün ve ayrıntılı içeriğiyle Kapadokya gezginleri için vazgeçilmez bir başvuru kaynağı olduğuna girişte vurgu yapılmış. Güzel bir çalışma ve her sayfası ilgiyle okunan bir eser oluşturulmuş.

Özellikle Niğde gibi bugüne kadar çok yayında adı dahi anılmayan kentin geçmişteki yapılanlara göre kapsamlı bir sunumu yayında yer bulmuş. Niğde onarılarak turizme sunulması ile farklılaşan kale görüntüsünün yer aldığı başlangıç bölümü içinde kale, saat kulesi yanında Alaaddin Camisi, Sungur Bey camisi, Bedesten, Akmedrese, Hüdavend Hatun Türbesi, Gündoğdu Türbesi, Niğde Müzesi, Yeşilburç Kilisesi Gümüşler Manastırı, Andaval Kitabesi, Kuşkaya (Karaltı) Mezarlığı, Konaklı yeraltı şehri, Göbeklidağ Tümülüsü, Altunhisar, Yeşilyurt Kilisesi, Keçi kalesi, Bor ,Köşkhöyük, Roma Havuzu, Tyana antik kenti Pınarbaşı Höyüğü, Keşlik stelleri, Gökbez kaya anıtı, Bor steli, Çamardı Kavlaktepe yeraltı şehri, Aladağlar, Toros geçidi,Çiftlik, Göllüdağ, Nargöl, Ulukışla Öküz Mehmet Paşa Kervansarayı, Porsukhöyük, Çiftehan kaplıcaları, Bolkar Dağları Niğde mutfağı, Niğde küp peyniri, önemli telefonlar özet olarak aktarılıyor.

Niğde için bu ve benzeri çalışmalar mutlaka önemli ve yararlı olacaktır. Keza kitapta anılmayan birden çok yer de vardır. Örneğin Çukurkuyu ve Karaltı batıkkenti, Çukurkuyu Sarnıçları, Balcı, Hasaköy, Yılanlı Kilise, Kurdunus, Bor Hamamları, Değirmenli Mağarası, Dikilitaş Kaya Mezarları, Tepeköy Kral Mezarı, İftiyan Yediodalar, Murtandı Kalesi, Lülve Kalesi, Bor ve Niğde Osmanlı konakları, Kayardı kaya oyma evleri, Uluören Su Kuyuları, Fertek taş yapı evleri gibi farklı ayrıntıların yer aldığı çok yer vardır ama bu çalışmada yer alanların bilinmesi dahi Niğde için çok değişim yaratabilir.

Yoğun ve özverili bir çalışmanın sonunda oluşan bu tür eserlerde Niğde'nin bu kadar bile tanıtımı, anlatımı çok yararlı ve güzel bir katkıdır. Diğer yerleri bırakalım, bu yerler için dahi yapılması gereken çok da iş vardır. Öncelikle bu kitabı eline alan kişi Niğde'ye gittiğinde bu yerleri gezmeye çıksa sormaktan başka çaresi yoktur.Çünkü Niğde'de bu çok önemli eserlerin olduğu yerleri gösteren yön tabelaları bile yoktur. Oysa Ülkemizde bir çok yerde yol boylarında höyükleri dahi gösteren yol levhaları vardır. Diyelim ki;Turist bu kitabı eline aldı ve Karaltı kuş kaya mezarlığına gidecek, Oraya vardığında bu yeri bileni aramak için bir süre geçer.

Keza Karatlı'da üç ayrı yerde, dört farklı tarihi doku merkezi var. Birinci yer ovadaki yeraltı şehrinin de olduğu birden çok yeraltı oyma yapının dağıldığı alandır. İkincisi bu yerleşime yaklaşık 1 kilometre ötede, lahiti andıran 20-30 mezar yeri olan ve üzerinde taş oyma şekiller yer alan mezar alanıdır. Bu bölgeden yaklaşık 5-6 km ilerde bu kere kasabayı geçerek kaya mezarlara gidilecek. Kaya mezarların birinin içinde aşlama boya ile yapılan, bir hayvanın dağ keçisini yakalamasını resmeden görüntü yer alıyor. 10 kaya mezarın yukarısında da açılarak yok edilmiş mezar alanları var. Dördüncü alan ise bu yerden 1 kilometre ötede, tarlalardan ya da kasaba içinde rampadan çıkılan lahit mezarların olduğu, yine üzerlerinde farklı işlemelerin yer aldığı geniş mezarlığın doğru dürüst bir yolu dahi yok. Şimdi bu dört yeri eğer bilmeden giderseniz birine bakar döner ve çok önemli ayrıntıları görmemiş olursunuz. Oysa bir gününüzü bu bölgeye ayırmanız gerekir.

Keza kasaba içinde, yüksekliği 5-6 metre kadar kalan ve taşları sökülerek alınıp evlerde kullanılmış olan kale ile kaleden 500 metre ötede, girişi görülebilen yeraltı şehrinin de diğer ayrıntılar olarak önünüze gelmesini beklerseniz gittiğiniz yerde genele eremeden geri gelirsiniz. Yaklaşık 10 kilometrekarelik alanda, dört ayrı yerde yerleşim izlerinin görülemeye değer ayrıntıları duruyor. Bir de bu bölgede kağnıların oyduğu eski antik yol kalıntısı da açıkta görülüyor. Şimdi bu bölgeyi orada yaşanlar dışında tek tek gezen Niğdeli sayısı dahi üçü beşi geçmez. Bu bölge çok güzel bir düzenlemeyle hazırlanan gezi rehberinde Kuşkaya Mezarlığı olarak yer bulunca bir meraklısı gitse sınırlı erişimle geri dönecek. O nedenle Niğde İL TURİZM VE KÜLTÜR MÜDÜRLÜĞÜ-NİĞDE VALİLİĞİ TEZ ELDEN NİĞDE'DE ESERLERİ GÖSTEREN YOL TABELALARINI DİKMELİ ve bu yerlerin haritalarını kasabaların ortasında korunaklı bir alana yerleştirmelidir.

Ayrıca Kültür ve Turizm Müdürlüğü, tarihi eser bulunan kasaba ve köylerin muhtar ve belediye başkanlarına bu yerlerin tarihi geçmişi ve özelliğiyle ilgili doyurucu birifing vermesi de gerekelidir. Yoksa onca emekle gün ışığına çıkarılmış ve Niğde en güzel yeraltı şehirlerinden olan Kavlaktepe gibi elektrik tesisatını döşer, girişi düzenler ama kapısına da getirip patozu koyar ve bir de kilit vurursanız yapılan bir işe yaramaz, eser sahipsizliğe gömülür yazık olur.