20.12.2006

Turizm sektörü çalışanlarına ve hatta gelecekte bu sektörde çalışacak olması pek muhtemel ogrencilere dahi ``Şanslı`` dedirten bir sektördür. Bunun neden; gelismekte olan bir sektör olması, ya da hayatlarının kargaşasından kurtulmak için tatile gelmiş sorunsuz ve mutlu insanlarla çalışılıyor olmasından ziyade, maddi açıdan çalışanlarını tatmin etmeye pek çok sektore nazaran daha yakın olmasıdır.

Genele bakildığında turizm iyi kazandiran bir meslektir gerçekten de. İşinizi iyi yapıyor ve işletmenizce yeri doldurulamaz görünüyorsanız tabii ki. İşletme, sektör vasıfsız işgücüne boğulmuşken işinin uzmanı kişileri bunyesinde tutabilmek için elinden geleni yapar. Bu da ilk adımda ücretlere yansır.

Işinde uzman kişiler iyi para kazanır; iyi para kazanan bilincli calisanlar, kendilerine yatirim yaparak degerlerini arttırır. Vasıflı işgücü daha da vasıflanır ve daha da iyi kazanır.

Aslında işinde prek de uzman olmayan, hatta bu işi mevsimlik yapan kişilere bile iyi kazandırır turizm. Yüksek sezonda verimli calışabilen bir kişi, yıl içinde kazandığı paranın kat be kat fazlasını kazanabilir bir kaç ay içinde.

Durum böyle olunca turizmci şanslı, hatta kaba tabirle turizmci ``Zengin``dir. En kötü ihtimalle ileride zengin olacak kişidir. Bu da meslek tercihini yapmak üzere olan gençlerin ve tabii ailelerinin ağzını sulandırır.

Ne var ki turizmin ve turizm eğitiminin kilitlendiği nokta da burasıdır. İyi eğitim almış, nitelikli turizm personeli sektöre geçmek için gün sayarken, hatta henüz öğrenciyken, iş hayatına atılmışken turizm eğitimi vermekte olan ve söz konusu nitelikli turizm personelini sektöre kazandırmak için canla başla çalışan eğitim kurumlarının kadroları boş kalmaktadır. Eğitimini başarıyla tamamlamış ve kendini özel sektör için hazır hisseden kişiler, mezun olduktan sonra arkalarına bakmamaktadır. Bu durumda turizm egitimi artik kemikleşmiş ve hatta belki de hiç sektor deneyimi olmayan kisilere bırakılmaktadır. Bu da öğrencilerin tamamen teorik bilgilerle donanmasını ama sektörel bilgiden yoksun olarak iş hayatına atılmasını getirir beraberinde. Yeni mezunların iş hayatına atılır atılmaz bunca bocalamasının bir nedeni de budur.

Öğretim kadroları çoğunlukla ya bu işi özel sektör gibi rekabetin yoğun olduğu ve daima iyi olanın kazandığı ortamda yapmaya cesareti olmayanlarla ya da sektörde aradığını bulamamış ``Küskun``lerle dolmaktadır. Her iki grubun da gözleri ışıl ışıl parlayan gençlere verebileceği pek bir şey yoktur. Bir de oldukca idealist olanlar var ki, onlari buyuk bir cizgi ile iki gruptan da ayirmak gerektigine inaniyorum. Egitimciligi kendine en bastan hedef secmis ozel ve fedakar kisilerdir bunlar bana kalirsa. Onlarin sayesinde zaten, bunca imkansizliga ragmen hala ``iyi`` ogrenciler yetismekte.

Yine de bu özel kişilerin sayısı bir elin parmak sayısını geçmez belki de. Bu durumda öğretim kadrolarında yer alan kişilerin yetiştireceği öğrencilerin gelecekteki durumları beni bir hayli endişelendirmektedir. Öğrencilerin durumundan önce sektörün geleceği hakkında endişelenmekteyim. Kötü eğitim kadrosu kötü öğrenci yetiştirecek; kötü oğrenciler sektörü dibe çekecektir.

Peki, neden iyi yetişmiş kisiler okulda kalmayı istememektedir? Sektörün onlara sunduğu muhteşem imkanların tam karşısında, eğitimcilerin ülke genelindeki sorunu olan maddi ve manevi tatminsizlik tabii ki en önemli faktör. Ne yapılmalı, nasıl yapılmalı?

Belki de amaç hakikaten kaliteli eğitimi elde edebilmek, öğrencileri sektöre hazır hale getirebilmekse kesenin ağzı biraz açılmalı, o yapılamıyorsa idealist gençler yetiştirilmeye calışılmalıdır. Bu işi vaad ettiği paradan ziyade, istediği için seçmiş kişiler var aramızda. Bu kişiler işlerini en iyi şekilde yapmaktan baska gaye taşımayan önemli insanlar. Bu kişilerin saptanması ve doğru yönlendirilmesi gerekiyor ilk aşamada. Bir üniversitenin eğitim kadrosunda yer almanın getireceği manevi tatminin yerini çok az şeyin tutabileceği hakkında gerçekçi şekilde bilgilendirilmeliler.

Beni dört yıl boyunca eğiten ve beni bugünkü halime getiren Şehnaz Hocam için yazdığım yazı hakkında sevgili hocamın bana yazdığı cevap bunun en güzel örneği sanırım.

Hayatında bu kadar mutlu olduğu anların azlığını ve bir eğitimci için daha mutlu bir anın imkansızlığını anlatan bir mail yazmış sevgili hocam bana. Onun içinde yaşattığı kıvancı ve mutluluğu anlayabiliyorum. Bunlardan bahsedilmeli belki gençlere. Ya da belki profesyonel bakış açısıyla daha profesyonel çözümler bulunmalı ama ne yapılmalı edilmeli bu kanayan yara dikkate alınmalı. Aksi takdirde Türkiye, üçüncü sınıf bir turizm ulkesi olmaktan öteye geçemeyecek ya da kendini tamamen alaylıların eline bırakacaktır. Bu da ilk seçenekten çok farklı bir noktaya taşımayacaktır sonucu.

Eğitim kurumlarının özel sektörle baş edebilmesi ve kalifiye personeli kendine çekebilmesi için, rekabet şansı yaratılmasından yanayım. Bu sayede yenileri yetişecektir kalifiye personelin. Bu sayede ülke çapında turizm gelişecek ve yükselecektir ve bence bu yatırım, milyarlarca dolarlık reklam kampanyalarından cok daha verimli sonuçlar doğuracaktır. İnsana yapılan yatırımın kalıcılığı hakkında bir cümle daha kurmanın faydasızlığını bildiğimden, sarf ettiğim tüm bu sözlerin muhatabını bulmasından başka temennimin olmadığını bildirmek durumundayım.


Pelin ÇANKIRI'nın Turizm Forumu'nda yayımlanan önceki yazıları: