Turizmde Üç Bacaklı Denge
Zafer Cengiz
Turizm Uzmanı - İşletmeci
zafer@cengiz.gen.tr
30.04.2007
Turizm endüstrisi tüm dünyada ön plana çıkmış durumda ve sağlıklı bir
gelişme içinde.
Dünya turizminin Türkiye şubesi de son yıllarda büyük performanslar
göstererek çeşitli "Şampiyonluklar" almış durumda. Ancak büyüteç altına
alındığında sürekli bir bocalama içine girildiği gözüküyor.
Turizmin aktörleri ile birlikte, konuyla dolaylı bağlantılı olan meşhur 38
figüran sektörün topyekün olarak olumsuz etkilerini yaşadığı bu duruma
esaslı bir teşhis koymak gerekiyor.
Geçici bir bunalım olmadığı su yüzüne çıkmış olan turizmin sorunları,
ayrıntılara boğulmaksızın temeline inilerek irdelenmeli ve çıkış yolları
aranmalıdır.
Çok sektörlü ve geniş bir organizasyon yapısı özellikleri içeren turizm
olayı gerçekte ayrı ve somut bir sektör değil. Bu nedenle de ele avuca
gelerek kolayca yönetilip yön verilebilecek bir yapısı yok. Kendine özgü
bir işleyiş mekanizması ile yaşadığı yerden geçici olarak tatile çıkarak
seyahat eden insanlara dönük bir dizi ticari hizmeti içermekte. Turizm,
birbirine doğrudan bağlı ve yakından bağımlı olan bu detaylı zincirde, çok
hassas ve kırılgan şartlar altında faaliyet gösteriyor. Somut ve depolanan
veya elle tutulan bir mal değil de özel bir zaman kesitinde soyut hizmetler
satılması işi iyice zorlaştırıyor. Tüm bu nedenlerle turizmin temelinin
özel bir dengeye sahip olması gerekmekte. Söz konusu dengeleri oluşturan
temel unsurlara inildiğinde, turizmin üç ayaklı bir yapı üzerinde kurulduğu
görülebilir.
Bunlardan ilki, devletin konuya özel bir ilgi ve ihtimam göstermesini, bu
çok özel yapıya kararlı ve geniş bir tam destek sağlamasını gerektiriyor.
İkincisi, turizmde faaliyet gösteren yatırım ve işletmecilerin özgün
ürünler üreterek bunu doğru koşullarda satmasını ve turistlere A'dan Z'ye
doyurucu olarak hizmetler verebilmesini zorunlu kılıyor. Üçüncüsü ise
turizmde rol oynayan çok çeşitli unsurlar içinde öne çıkan "Ürün"
özelliğinin gerek imaj ve gerekse mekan özellikleri ile "Gidilen yer"
olması gerekliliğinin anlaşılması ve "Bölgesel turizm ürünü" kavramının çok
iyi işlenmesini gerektiriyor.
Üçlü saç ayağı olarak ifade edilebilecek olan bu yapı irdelendiğinde
Türkiye'nin turizm endüstrisi altyapısının neden ve ne ölçüde dengesiz
olduğu hemen ortaya çıkmaktadır. Her üç ayağın ayrı ayrı sağlam olmasının,
bunlardan birisinin çürüklüğü halinde dengesizlik doğacağının bilinmesi
gerekirken hiçbir bacağın tam ve güvenilir durumda olmadığı görülmektedir.
Devlet yıllardır turizme gerekli ihtimamı gösterememiş, yatırım ve
işletmeciler hizmet ve istikrar unsurunu gözardı ederek konuya bir rant ve
kaptıkaçtı ticaret olarak yaklaşmış, bölgesel turizm ve buna bağlı gerekli
özel örgütlenmeler geliştirilememiştir.
Bu olumsuz nedenlere bağlı olarak, Türkiye turizmi sağlam temellerden
yoksun bir şekilde yola çıkmış ve ülkenin özgün potansiyelini hızla
tüketerek şaşırtıcı bir boyutta hamle yaparak hızla gelişmiş, fakat hemen
nefesi kesilmiştir. İçinde bulunduğumuz zaman kesitinde ülke turizminin
sağlam temellere kavuşturulması için özel bir dizi önlem alınması
zorunludur. Aksi halde, sürekli olarak kan kaybetmeye devam edecek olan
turizmde, bu gidişle Anadolu'nun özgün potansiyeli tüketilecek ve hak
edilen girdiler elde edilemeyecektir.
Turizmin çok kıymetli çağdaş bir ürün ve ticaret olduğu göz önünde
tutularak bozuk temeller acil olarak takviye edilmelidir.
Zafer Cengiz'in Turizm Forumu'nda yayımlanan yazıları:
Sayfayı
www.turizmforumu.net
info@turizmforumu.net
