08.09.2005

Bu makalemizi Mayıs 2005'te kaleme aldığımız "Turizm Master Planı ve Piyasa Gerçekleri" başlıklı makalemizin tamamlayıcı bir parçası olarak yazmakta yarar var.

Zira, bu tarihten sonra en azından Antalya yöresi olarak hareketlenen "Master Plan" kulisleri, belli bir kıvama gelmeye başlamış ve güncel olarak üstünde ciddi bir şekilde durulmaya başlanmıştır. Antalya Valisi Sn. Alaaddin Yüksel'in konu üzerine eğilerek uygulama modeli arayışına girmesi üzerine hareketlenen yerel gündem konusunun, yakın zamanda somut bir sonuca ulaşması dileklerimizle, bu yazıyı kaleme almakta yarar gördük.

Turizm Master Planının hızla çalışılması ve uygulamaya sokulmasında sonsuz yarar var. Zira;

- Kaydedilen Plansız gelişmeler sektörde ekonomik randıman düşüklüğüne yol açmaktadır,
- Sektörde yer alan alt sektör aktörleri, aralarındaki koordinasyonu gerçekleştirememektedir,
- Sektördeki gelişmeler, ciddi çevresel eksiklikler ve zararlar yaratabilmektedir,
- Turizmin bileşkenlerinde ciddi aksaklıklar ve sosyal zararlar ortaya çıkmaktadır,
- Bölgesel kalkınma ve sosyo-ekonomik etkilerinde dengesizlikler oluşmaktadır.

Kısa bir özet olarak sunulan bu tablonun Türkiye çapında en büyük etkileri de doğal olarak en hızlı gelişmekte olan Antalya yöresinde yaşanmaktadır.

Diğer yandan, Ülkesel çapta yapılması düşünülebilecek bir "Master Plan" çalışmasının da çok uzun süreler gerektireceği ve bölgesel dinamikleri yeterince içermekten yoksun kalacağı gibi gerçeklere bağlı olarak merkezi bir çalışmanın en azından "sakıncalı" olacağı da ortaya konmuştur. Ayrıca, son yıllarda Devletin küçülmesi ve yerel yönetimlere daha fazla inisiyatif tanınması şeklindeki temel politikaların da dikkate alınması ile yerel ihtiyaçların öne çıktığı şu kesitte, konunun yerel inisiyatif tarafından ele alınarak çözümlenmesi pratik ve akılcı bir yol olarak su yüzüne çıkmaktadır.

Antalya Turizm Master Planı konusunda, son kesitte yaşanan gelişmeler

Bölgesel bir Turizm Master Planı çalışması yapılması konusunda yeterince hemfikir olan yerel otoriteler, çeşitli vesilelerle bunu dile getirmelerine rağmen konu hakkında uzun süredir beklenen somut gelişmeler kaydedilememiştir.

Bu durumun temel nedeni, sektörde fiilen mevcut aktör olan kurum ve kuruluşların kendi alt-sektörlerindeki faaliyetleri çerçevesinde, büyük ölçüde birbirleri ile rakip veya ekonomik çıkar çatışması içinde konumlarda olmalarının sonucu olarak tek başına "lider" olarak öne çıkamayacakları bir yapının varlığıdır. Mevcut yasa ve kurumlar çerçevesinde var olan bu eksiklik, söz konusu planlama çabalarının öteden beri gerçekleşemeyişine yol açmış iken aslında bu durum, bu gün de aynen geçerlidir.

Özet olarak konu hakkında rol oynayabilecek tek kuruluş Kültür ve Turizm Bakanlığı'dır. Söz konusu Bakanlık 1970'lerde, henüz Turizm sektörünün yeterince gelişmemiş olduğu ilk dönemlerde "fiziksel turizm planlama çalışmaları" üretmeye başlamış iken 1985'lerden sonraki Tuizmin atağa geçmeye başladığı dönemlerde bu çalışmalar dondurulmuş, piyasa ihtiyaçlarına cevap verecek çalışmalar yapılmamıştır. Bugün ise Bakanlık, en azından yasal teçhizat olarak etki ve yetkisini artırmış olmasına rağmen, merkezi planlama yaklaşımının hantallığı ve yerel gelişmelerin aciliyet kazanması karşısında, pratik ve etkili yeni model ve çözümlerin arayışına girilmesinin gayet doğal karşılanması gerektir.

Antalya yerel inisiyatifi de tam olarak bu yaklaşım içerisinde, konuya ve yerel sorunlara çözümler getirebilecek olan çıkar yolları aramaktadır. Ancak bu arayışların biraz da el yordamı ile olduğu, son 6 ay içinde bu konuda düzenlenebilecek bir "sempozyum" ile sektör yetkililerini tek ses olarak bir araya getirebilecek çalışmalar yapılabilecek iken pratikte bu sürenin harcandığı da bilinmelidir. Sayın Valimizin Akdeniz Üniversitesi nezdinde yapmış olduğu "Master Plan Çalışma" talebi, yaz tatili geçtikten sonra yapılan değerlendirme sonunda "Üniversitenin bu konuda kadro ve imkanları yoktur- Çalışmayı yapamayız." şeklinde karara bağlanmıştır.

Oysa, yapılması gereken, master plan çalışmasının gerektirdiği çalışma çerçevesinin ortaya konarak bunun üzerinde konunun somutlaştırılması, mevcut durum ve çözüm yollarının yerel otoritelerce mutabakata bağlanması daha pratik ve sağlam bir yöntemdir. Üzerinde gerekli uzlaşmanın sağlanacağı yol-yordam-yöntem taslağının gerekli yasal statüye kavuşturulması ve yetkili bir donanım ile finansmanının da çözümlenerek hızla faaaliyete geçebilmesi olası ve pratik bir yaklaşım olarak gözükmektedir. Nitekim, Üniversitenin olumsuz kararının üzerine, Antalya Ticaret ve Sanayi Odası (ATSO) Başkanı Sayın Kemal Özgen de bu konuda "Odamız, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Antalya Valiliği'nin resmi destekleriyle bu çalışmayı yürütmeye talip olmuş ve Bakanlık ve Valiliğe başvuruda bulunulmuştur." şeklinde özgün bir açıklama yapmıştır.

Yerel otoritelerin konu üzerinde olumlu yaklaşımları ve bu konuda iyi niyetli atılımlarını takdir ile karşılamamak mümkün değildir. Ancak "yerel çıkarlara en uygun çözüm ve pratik model uygulamalarını üretecek tarzda" durum değerlendirmesi ve analiz-sentez çalışmalarının eksik kaldığı bir ortamda da inisiyatifin elden kaçırılarak "neye niyet - neye kısmet" sonuçları ile karşılaşılması ve/veya kısır tartışma ortamları ile çok uzun ve hiçbir şekilde amaçlanmamış olan "zaman ve kan kaybına yol açılması" da gayet olası bir durumdur. Herkesin ihtiyacı kabul ettiği bu ortamda, Antalya inisiyatifi en pratik uygulama çözümünü üreterek en kestirme yoldan uygulamaya sokulmasını başarabilmelidir.

Konunun önemini idrak ederek uygulama yöntemlerindeki kopuklukları gidermek üzere son kesitte Antalya Kent Konseyi Turizm Gurubu gündemine alınan konu hakkında, güncel ve uygulanabilir bir "Eylem Planı" geliştirilmektedir. Antalya Valiliği'nin liderliğinde yerel otoritelerin daha fazla gecikmeksizin ortak kararlar alabilmek üzere eylül Ayı içinde bir araya gelebilmesini temin edebilecek olan bu yaklaşım ile konunun somut olarak toparlanabilmesi ve uygulanabilir pratik model üretiminin mümkün olabileceği beklenmektedir.

Turizm Master Planı ihtiyacında "Uygulama Modeli ve Prensipleri" önerisi

Turizm Master Planı uygulamasının ülke çapında bir ihtiyaç olmasına ve Sektörün hızla gelişmesine rağmen eksikliği her geçen gün daha da ağır olarak hissedilmesi karşısında, acil bir çözüm bulunarak uygulamaya geçilmesinde sonsuz yararlar bulunmaktadır. Bu yaklaşım ve kapsamda geliştirilecek temel politika ve stratejilerin aşağıda özetlenen temel prensiplere oturtulmasını öneririz:

1) Yerel Yönetimlerin inisiyatifinde "Bölgesel Turizm Master Planları" üretilsin,
2) Bu çalışmanın yapılmasını ve sürekliliğini teminen "Yerel Plan Ofisleri" kurulsun,
3) Merkezi otorite, bu planların temel prensiplerini versin ve koordine etsin,
4) Yapılacak planların sentezi sonucunda, ülkesel master plan ortaya çıksın,
5) Kaydedilen gelişmelere göre, planlar ve uygulamalar sürekli olarak yenilensin,
6) Yerel Otoritelerin iş birliği ve Merkezi otorite ile eşgüdümü detaylandırılsın,
7) Bu kapsamda, geliştirilecek uygulama modelinin işlerliği ve kalıcılığı sağlansın.

Turizm Sektöründe yaşanan baskılar sonucunda, Plan ihtiyacını doğal olarak en yoğun bir şekilde hissederek güncel olarak aktif gündemine almış olan Antalya'nın bu konuda etkin bir çözüme ulaşabilmesi çok önem taşımaktadır. Zira, son 20 yıldır turizmin gelişmesinin çok aktif bir arenası halinde yaşayan Antalya yöresinin sadece il olarak değil, geniş bir havza olarak ele alarak geliştirebileceği "çağdaş bir turizm planlaması" çalışması, temelde iki yönlü olarak hizmet verebilecektir. Hem yerelde yaşanan turizm ekonomisi sosyo-ekonomik dengesizlik ve randımansızlıklarına çözümler üretilebilecek, hem de başlatılan bu "pilot uygulama" tüm Türkiye çapında öncü ve örnek bir model oluşturarak Ülkesel çapta genişletilerek uygulama ortamına geçilebilecek çok olumlu etkilerin ortaya çıkmasına yol açacaktır.

Dileğimiz gerek Yerel, gerekse de Merkezi Otoritelerin ortaya çıkan bu ihtiyacı en yakın zamanda, en randımanlı çözümlere kavuşturulabilecek şekilde uygulamaya sokabilmeleridir. Hızlı uygulama ile ortaya çıkabilecek ufak sorunların süreç içerisinde de düzeltilebileceği gözetilerek kaybedilmiş sürelerin geri kazanılmasını gözetecek örnek bir modelin üretilmesi, öncelikle Antalya'nın hem ihtiyacı hem de asli görevidir.

Sayfayı

Yazdır

Kaydet

kapat

www.turizmforumu.net
info@turizmforumu.net