29.12.2005

Turizm çok karmaşık bir yapıya sahip olduğu için, örgütlenme konusunda da çetrefil bir gündemi var. Toplam 38 sektör ile doğrudan ve dolaylı olarak etkileşim içinde gerçekleşen turizm endüstrisini, kendine özgü işleyiş tarzı içinde analiz ederek çözmek ve tedbirleri zamanında ve doğru bir şekilde alabilmek, gerçekten güç bir olgu. Bu nedenle de çağımızda her yönüyle önem kazanan ve gelişmekte olan bu mekanizmanın dizginlerini yakalayarak yönlendirebilmek için özel bir yaklaşım ve ihtimam gerekiyor.

Türkiye turizminde son yıllarda kaydedilen hızlı gelişmelerin ülke ekonomisine etkileri ve katkıları dikkatleri çekmiş durumda. Fakat bu değişim sürecinde gerekli örgütsel ve yasal temellerin yerine oturamayışı nedeniyle pek çok sıkıntının su yüzüne çıkmış olması gerçeği artık somut olarak karşımızdadır. Bu nedenle ekonomik randıman düşmekte ve birçok sosyal, çevresel olumsuzluklar, istenmeyen yan etkiler olarak belirmektedir.

Peki, bu durum nasıl oluşmakta, neden istenen düzenler tutturulamamaktadır? Sorunun cevabı iki aşamalı olarak; Ülkesel ve Bölgesel ölçeklerde aranması gerekmekte olsa da burada sadece bölgesel düzeyde kısa bir analiz ile yetinelim.

Turizmde "ürün" tamamen yerel bir yapıdadır. Turistin gittiği yer ülke veya otel değil "yöre"dir. Bu nedenle turizm ticareti içinde bu unsurun ön plana çıkartılması ve özgün bir şekilde işlenmesi gerekmektedir. Oysa, Türkiye turizminin gelişin sürecinde bu bakış açısı sürekli olarak ihmal edilmiştir. Devlet, Türkiye'yi tanıtmaya odaklanmış, diğer yandan gelişen oteller de ancak kendi tesislerini piyasaya çıkarma gayreti içine girmiştir. Son yıllarda alt yöre olarak bir araya gelmeye çalışan "tanıtma" amaçlı örgütlenmeler de, bu mekanizmada çok zayıf ve yetersiz kalmaktadır. Çağdaş yapı içerisinde gereken, bölgesel örgütlerin yetkili ve etkili bir şekilde hem ürünü bilinçle oluşturmaları hem de piyasaya tanıtma ve pazarlama sürecine sokmalarıdır.

Son günlerde piyasada gündeme gelmeye başlayan, altyapı ve tanıtma birlikleri ile il düzeyinde turizm master planı yapılması gibi yaklaşımların tümünün altında bu ihtiyacın yansıması yatmakta. Aklın yolu bir de olsa, ihtiyaç insana her şeyi de yaptırsa, taşı gediğine koyabilmek için eksik kalan başka ihtiyaçlar bulunmaktadır. Yasalar ile düzene kavuşturulacak örgütsel yetkiler ve mali kaynaklardan yoksun olarak, bu ihtiyaçlar yerine getirilemiyor. Hem devlet kanadını hem de sektörel ticari kuruluşlar ile sivil toplum örgütlerini bir araya getirerek etkin bir ortak çalışmaya sokacak yeni yasalar gerekmekte.

Yeni yaklaşımda "yerel yönetimlerin güçlendirilmesi" anlayışına tam uygunlukta oturan bu ihtiyaç, çok yakın bir sürede yasama sürecine yansıyacaktır. Bugün için turizm piyasasının gözetmesi gereken konu, böyle bir gelişmeye hazır olmak ve "Turizm Çerçeve Yasası" gibi genel bir düzenleme ile tariflenerek yetkilenecek olan "Turizm Bölge Yönetimi" kavramının hızla devreye girmesine elden geldiğince katkı koymak olmalıdır. Üç yıldır Dünya Turizm Örgütü bünyesinde kurularak piyasa gelişmelerine destek veren ve yönlendiren "DMO"nun dünya çapında tespit ettiği 550 adet yerel turizm örgütü içinde, henüz Türkiye'den hiçbir kurumun yer almaması, içinde bulunduğumuz vahim duruma güzel bir gösterge oluşturuyor.